CÜNEYT BOL
  19-03-2021 22:14:00

TÖRE CİNAYETLERİ

Bana göre kadın cinayetlerinin hemen hepsini töre cinayeti sınıfına koysak yeri var. Sonuçta bu cinayetlerin neredeyse tümünde namus ve ayrılık gibi bahaneler hakim. 

Günümüzde kadınlar bu bahanelerle öldürülmeleri yetmiyormuş gibi katledilmelerinin ardından faillerin iftiralarına da maruz kalıyorlar. 

Bunda amaç elbette, toplumun bu yöndeki gelenek, inanç ve bakış açısına sığınarak, “İyi yapmış” dedirtmek ve mahkeme sürecinde de alacakları cezada indirime kavuşmak.

Kimilerinin polis tarafından götürülürken kendilerini çeken kameralara dönüp, “Namus meselesi” diye bağırmaları bu yüzden.

Şehirlerimizde bunlar olurken Anadolu’nun bazı bölgelerinde yüksek, bazı bölgelerinde ise düşük oranda töre cinayetleri yaşanıyor, yaşanmaya devam edecek gibi de görünüyor.

Elbette kadın cinayetlerinin şehirde veya köyde gerçekleşmesi, vahşetin niteliğini değiştirmiyor. Aileleri tarafından el bebek, gül bebek yetiştirilen kız çocukları gün geliyor sevgilileri, eşleri, babaları, ağabeyleri veya ailenin diğer fertleri tarafından vahşice öldürülebiliyor.

Özellikle anneler için ne kadar acı ve büyük felaket. O kadın veya kız öldürüldüğünde annesinin de öldüğü gün gibi ortada. O ana artık yaşayan bir ölüden farksız.                                                                  

Ülkemizin şehirlerindeki töre / kadın cinayetlerini medyadan takip edebiliyor, nedenlerini ve cinayet sonrası gelişmeleri öğrenebiliyoruz. 

Ancak özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu kentleri kırsalında ve akrabalık bağları bulunan komşu ülkelerde yaşananlar var ki, bunlarla ilgili gerçekler ve detaylar pek fazla bilinmiyor. 

Yaşadığımız coğrafyadaki toplumların değerlerini ve geleneklerini bilmek, bölgemizde gelişen olayların nedenlerini anlamak açısından da büyük önem taşıyor. 

Bu nedenle yazının aşağıdaki kısmında gerçek bir vakayı anlatıp, bilimsel bir çalışmanın sonuçlarını aktararak, konunun etraflıca toparlanmasını sağlayamaya çalıştım. O nedenle biraz uzun oldu. 

Ancak bu yazıyı okuduktan sonra kırsaldaki yaşam ve töre cinayetleriyle ilgili kafanızda pek fazla soru kalmayacağını tahmin ediyorum.


                                                                    ***


Geçtiğimiz günlerde bir aşiretin tarihçesini anlatan kısa video izledim. Bir kısmı Güneydoğu Anadolu bölgemizde bir kısmı Suriye'de yaşayan bu aşiret Arap kökenli ancak zamanla Kürtleşmişler.
Aşiretin kurucusu genç yaşta ölüyor, oğlu aşiretin reisi oluyor.

Ancak genç yaşta aşiret reisi olan bu delikanlının kız kardeşi Arap bir gençle kaçıyor.

Aile bunu pek fazla sorun etmiyor.

Fakat aşiretin diğer mensupları reis hakkında konuşmaya, dedikodu yapmaya başlıyorlar.

Sonrasında toplandıkları çadıra girerken aşiret reisine laf atma süreci harekete geçiyor; “Boynuzların çadıra takılıyor” vs.

Bu durumdan aşırı bunalan aşiret reisi bir süre sonra ailesine, "Ben bu işi çözeceğim" diyerek yola çıkıyor.

Kız kardeşini ve kocasını buluyor, onları öldürüyor, ellerini ve kollarını keserek bir çuvala koyuyor, köyüne dönüyor. 

Bu yaşanmış olaya göre; Genç reis elinde çuvalla aşiretin ileri gelenlerinin oturduğu çadıra giriyor. Daha içeri girer girmez, "Sen namusuna sahip çıkmadın" anlamında sataşmalar yine  başlıyor.
Aşiret reisi elindeki çuvalı ortalarına atıyor ve "Ben o boynuzları kestim" diyor.

                                                                       ***

Şimdi bu gerçek örnekten yola çıkarak, bu töre / namus cinayetlerinin nedenleri neler ona bakalım. 
Neden o toplumlar bu insanları kendi ailesinden birini öldürmeye zorluyor? Ya da öldürülmesi gereken kişiye intihar etmesi için baskı yapılıyor? (Örneğin: Kurbanı bir odaya kapatıp, kendini asması için içeriye ip atmak gibi)

Bingöl Üniversitesi Öğretim Üyelerinden Prof. M. Cengiz Yıldız’ın makalesinden alıntılar yapacağım. 

aşiretlerde durum şöyle; 

Aşiret; ‘kendi aralarında ayrı diller ya da ağızlar kullanıyor olsalar

da, aralarındaki iletişimi tek bir ortak dille sağlayan, aynı ya da benzer kültür özellikleri gösteren, büyük ölçüde aynı kökten geldiklerine inanan, daha doğru bir deyişle birlik(te)liklerini kan-bağı ile açıklayan, iki ya da daha çok sayıda kabilenin oluşturduğu birlik’ olarak tanımlanabilir.

Aşiretlerde, olanaklar çerçevesinde, dışarıdan kız alınıp verilmez. Aşiret baba soyludur. Başka bir aşiretten gelen kadın, içine girdiği aşirete tabi olur. Aşirette yaygın olan bir uygulama da, erkeğin ölümünden dolayı dul kalan kadının kayınbiraderiyle evlendirilmesidir. 

Bu uygulamada en önemli unsur töre olurken, aile mensubunun dışarı verilmemesi, ‘namusun korunması’, evin dağılmaması ve çocukların anasız kalamaması gibi konular önemsenmektedir.

Aşiret gibi kapalı toplumsal yapılarda ya da ekonomik özgürlüğün sınırlı, hareketin kısıtlı olduğu çevrelerde, ‘akrabadan eş seçimi’ yaygın olmaktadır. Aile ve aşiretin, önceden kimin kiminle evlenebileceğine ilişkin karar alması ile ortaya çıkan evlilikler ‘tercihli evlilik’ olarak adlandırılır. Burada; toplumsal, siyasal ve ekonomik birtakım kaygılar, kişileri bu tür evlilik kararı almaya zorlamaktadır. 

Bu evliliklerden, paralel kuzen evlilikleri Türkiye’de Doğu Anadolu Bölgesi’nde yaygın olarak uygulanmaktadır.

Bu tür evliliklerde en büyük amaç, toprağın bölünmesini önleme olmaktadır. Aşiret hayatında göçebe yaşayan kadın, çok daha serbest ve aktif iken, yerleşik hayata geçildikten sonra olaylara müdahale etmesi pek hoş karşılanmamaktadır. Göçebe yaşamda, çadıra gelen çerçi veya diğer satıcılarla saatlerce pazarlık yapan kadın, yerleşik hayata geçmeyle birlikte, bakkala bile gidememektedir 

Aşiretteki kadının görevi, çocuk yapmak ve ev işleriyle meşgul olmaktır. Yerleşik yaşama geçişle birlikte, kadının toplumsal açıdan düşen statüsü, şehir yaşamına geçmeyle birlikte tekrar yükselme eğilimi göstermektedir. 

Namus kavramının sadece kadın üzerine temellendirildiği bu anlayış, birçok sinema filminde de vurgu yapılarak işlenmektedir. Bu filmlerde, ‘namusu kirlenen’ kadının sonu ölüm olurken, kadının ‘namusunu kirleten’ ile evlenmesi zorunluluk olarak gösterilmektedir ‘Güneydoğu’daki kadınlar, yoğun bir toplumsal baskı ile yüz yüzedirler. Tepkilerini ortaya koyacak bir savunma yöntemleri yoktur. 

Evlilik öncesinde baba baskısı, yerini evlilik sonrasında koca baskısına bırakmaktadır. Üstelik kocasının akrabalarıyla da sorunları vardır. Kadın, çoğu yerde bazı temel haklardan mahrum olmasına rağmen, kadınla ilgili hususlarda (kaçırma vs.) çatışma kaçınılmaz olmaktadır. Yöresel deyimle, ‘Namusa gelen lekeyi ancak kan temizlemektedir.’

 Kız kaçması ya da kaçırılmasına karşı gösterilen tepki, bölgelere göre bir farklılaşma göstermektedir. Bazı yörelerde, damadı mahkemeye verme tehdidiyle daha fazla başlık alınmasından dolayı, kız kaçırma özendirilebilirken, özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde kız kaçma / kaçırma, adetlerden sapma ve ‘namusun yitimi’ olarak görülür ve bundan dolayı kaçan ve kaçırılanın öldürülmesi gerekmektedir.

Kız kaçırma hadisesi, kızın ailesini aşağılayıcı bir durum olarak telakki edilir. Türk toplumunda özellikle geleneksel değerlerin hâkim olduğu kesimlerde, evlenme sağlanmaması halinde, bu bir ‘öç unsuru’ olarak görülür. 

Bu hadiselerin sonucu ise genel olarak cinayetle noktalanmaktadır. Bireyin annesi, karısı, kız kardeşine küfür edilmesi, laf atılması, dedikodusunun yapılması, ‘namus meselesi’ olarak değerlendirilebilmekte ve kişiler, ölümü çok rahatlıkla göze alabilmektedirler.

 ‘Kadınlara karşı kaba ve uygunsuz teklifler ya da kız kaçırma, ırza geçme, zina benzeri daha ağır ahlakdışı davranışlar karşısında, yerel kültürün grupları arasında tepkiler son derece açık, ani ve şiddetlidir. Aile namusu söz konusu olduğunda, bireyler kendilerini feda etmeye hazırdırlar’ 

                                                                           *** 
Aşiretlerde durum bu. Elbette fertlerin kişiliklerini ve davranışlarını belirleyen unsurlardan biri yaşadıkları coğrafyadır. 
Bu coğrafyada yaşayan toplumların fakirliğin pençesinde insanlık dışı davranış modelleri geliştirdikleri de gün gibi açık. Örneğin bir ailenin, başlık parası alabilmek rüyasıyla büyüttüğü genç bir kızın evden kaçması veya tecavüze uğraması, töre cinayeti adı altında bir vahşete kapıyı aralamak oluyor. Diğer gerçekler de yukarıdaki makalede yazılı. 

Bu nedenle Türkiye Cumhuriyeti'nin bize sağladığı çağdaş yaşam imkanlarının ve Anayasal haklarımızın kıymetini bilelim. 
Töre cinayetleri veya kadınların, eş, sevgili, ağabey vs. gibi akrabaları tarafından öldürülmesi ihtimaline karşı TC'nin güvenlik kurumlarını yönetenlerin çok daha aktif önlemler alması gerektiğinin altını çizelim. 

Kadınları, çocukları ve tüm Türk milletini çağdışı etkilerden ve felaketlerden koruyalım... 

Esen kalın…

  FACEBOOK YORUM
Yorum

  YAZARIN DİĞER YAZILARI

Tüm Anketler
Koronavirüsden korunmak için ne yapıyorsunuz?
Bu anket'e Üye Girişi yaparak oy kullanabilirsiniz.
HABER ARŞİVİ
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Beşiktaş 40 26 8 6 89 44 84 +45
2 Galatasaray 40 26 8 6 80 36 84 +44
3 Fenerbahçe 40 25 8 7 72 41 82 +31
4 Trabzonspor 40 19 7 14 50 37 71 +13
5 Sivasspor 40 16 7 17 54 43 65 +11
6 Hatayspor 40 17 13 10 62 53 61 +9
7 Alanyaspor 40 17 14 9 58 45 60 +13
8 Fatih Karagümrük 40 16 12 12 64 52 60 +12
9 Gaziantep FK 40 15 12 13 59 51 58 +8
10 Göztepe 40 13 15 12 59 59 51 0
11 Konyaspor 40 12 14 14 49 48 50 +1
12 Başakşehir FK 40 12 16 12 43 55 48 -12
13 Çaykur Rizespor 40 12 16 12 53 69 48 -16
14 Kasımpaşa 40 12 18 10 47 57 46 -10
15 Yeni Malatyaspor 40 10 15 15 49 53 45 -4
16 Antalyaspor 40 9 14 17 41 55 44 -14
17 Kayserispor 40 9 17 14 35 52 41 -17
18 BB Erzurumspor 40 10 20 10 44 68 40 -24
19 MKE Ankaragücü 40 10 22 8 46 65 38 -19
20 Gençlerbirliği 40 10 22 8 44 76 38 -32
21 Denizlispor 40 6 24 10 38 77 28 -39
Takım O G M B A Y P AV
1 Adana Demirspor 34 21 6 7 64 27 70 +37
2 Giresunspor 34 21 6 7 54 25 70 +29
3 Samsunspor 34 20 4 10 58 30 70 +28
4 İstanbulspor 34 19 8 7 62 34 64 +28
5 Altay 34 20 11 3 66 39 63 +27
6 Altınordu 34 17 8 9 58 45 60 +13
7 Ankara Keçiörengücü 34 17 10 7 49 28 58 +21
8 Ümraniyespor 34 14 11 9 46 43 51 +3
9 Tuzlaspor 34 14 15 5 46 53 47 -7
10 Bursaspor 34 14 16 4 56 57 46 -1
11 Bandırmaspor 34 12 16 6 48 51 42 -3
12 Boluspor 34 12 16 6 38 41 42 -3
13 Balıkesirspor 34 9 17 8 35 53 35 -18
14 Adanaspor 34 9 18 7 44 55 34 -11
15 Menemenspor 34 7 14 13 38 62 34 -24
16 Akhisarspor 34 8 20 6 36 59 30 -23
17 Ankaraspor 34 6 20 8 33 61 26 -28
18 Eskişehirspor 34 1 25 8 23 91 8 -68
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 38 28 2 8 82 25 92 +57
2 Sakaryaspor 38 21 5 12 74 35 75 +39
3 Kırşehir Belediyespor 38 21 8 9 57 32 72 +25
4 Kırklarelispor 38 19 6 13 60 32 70 +28
5 Van Spor 38 21 11 6 59 35 69 +24
6 Bodrumspor 38 18 11 9 80 48 63 +32
7 Etimesgut Belediyespor 38 18 13 7 63 36 61 +27
8 Karacabey Belediyespor 38 15 12 11 52 41 56 +11
9 Turgutluspor 38 16 16 6 44 56 54 -12
10 Serik Belediyespor 38 13 11 14 51 48 53 +3
11 Pendikspor 38 15 16 7 66 53 52 +13
12 Pazarspor 38 15 18 5 60 64 50 -4
13 Tarsus İdman Yurdu 38 13 15 10 56 55 49 +1
14 Bayburt Özel İdare Spor 38 14 18 6 52 61 48 -9
15 Sivas Belediyespor 38 11 14 13 63 58 46 +5
16 1922 Konyaspor 38 11 18 9 47 49 42 -2
17 Kastamonuspor 38 8 18 12 31 58 36 -27
18 Elazığspor 38 10 22 6 61 90 33 -29
19 Mamak FK 38 6 26 6 32 121 24 -89
20 Kardemir Karabükspor 38 1 34 3 16 109 3 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 15/05/2021 Göztepe 1 - 2 Beşiktaş
 15/05/2021 Galatasaray 3 - 1 Yeni Malatyaspor
 15/05/2021 Kayserispor 1 - 2 Fenerbahçe
 15/05/2021 Trabzonspor 2 - 1 Gençlerbirliği
 15/05/2021 Hatayspor 0 - 1 Gaziantep FK
 15/05/2021 Antalyaspor 0 - 0 Konyaspor
 15/05/2021 Çaykur Rizespor 0 - 2 Başakşehir FK
 15/05/2021 Sivasspor 2 - 1 Kasımpaşa
 15/05/2021 Fatih Karagümrük 5 - 1 Denizlispor
 15/05/2021 MKE Ankaragücü 0 - 1 Alanyaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 09/05/2021 Adanaspor 0 - 2 Samsunspor
 09/05/2021 Tuzlaspor 1 - 2 Giresunspor
 09/05/2021 Menemenspor 1 - 4 Adana Demirspor
 09/05/2021 Bursaspor 0 - 3 Ankara Keçiörengücü
 09/05/2021 Balıkesirspor 0 - 5 Altınordu
 09/05/2021 Altay 4 - 3 Bandırmaspor
 09/05/2021 Ankaraspor 0 - 2 İstanbulspor
 07/05/2021 Akhisarspor 1 - 1 Ümraniyespor
 07/05/2021 Boluspor 3 - 0 Eskişehirspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 08/05/2021 Serik Belediyespor 3 - 0 Mamak FK
 08/05/2021 Tarsus İdman Yurdu 0 - 1 Kırklarelispor
 08/05/2021 Eyüpspor 1 - 0 Van Spor
 08/05/2021 Kastamonuspor 0 - 4 Sakaryaspor
 08/05/2021 Turgutluspor 0 - 0 Bodrumspor
 08/05/2021 Elazığspor 5 - 7 Sivas Belediyespor
 08/05/2021 Kardemir Karabükspor 2 - 2 Kırşehir Belediyespor
 08/05/2021 1922 Konyaspor 2 - 0 Pazarspor
 08/05/2021 Etimesgut Belediyespor 1 - 2 Karacabey Belediyespor
 08/05/2021 Bayburt Özel İdare Spor 2 - 2 Pendikspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 01/05/2021 1877 Alemdağspor 0 - 0 Edirnespor
 01/05/2021 Arnavutköy Belediye 0 - 0 Diyarbekirspor
 01/05/2021 Manisaspor 1 - 2 Ofspor
 01/05/2021 Artvin Hopaspor 1 - 0 Fatsa Belediyespor
 01/05/2021 Kızılcabölükspor 0 - 1 Yeşilyurt Belediyespor
 01/05/2021 Nevşehir Belediyespor 1 - 2 Çankaya FK
 01/05/2021 1928 Bucaspor 3 - 0 Antalya Kemerspor
 25/04/2021 Ofspor 0 - 0 Arnavutköy Belediye
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
YUKARI